Neden Akıllı Şapa Dışarıdan Kum Eklenir?
Akıllı şaplar (self-leveling), fabrikasyon olarak özel granülometride (farklı boyutlarda) ince kumlar, çimento ve polimerlerden oluşan hazır karışımlardır. Bu ürünler normalde sadece su eklenerek kullanılır. Ancak şantiye şartlarında bazen zemindeki çukurluklar o kadar derindir ki (örneğin 3 cm - 5 cm), bu alanları saf akıllı şap ile doldurmak hem devasa bir maliyet yaratır hem de malzemenin kalınlıktan dolayı çatlama (rötre) riskini artırır.
İşte bu noktada, şapın formülünü bozmadan hacmini artırmak (dolgu yapmak) için Kuvars Kumu (Silis Kumu) ilavesi devreye girer.
Hangi Şaplara Kum Eklenebilir?
Öncelikle şu altın kuralı belirtmeliyiz: Piyasadaki her akıllı şapa dışarıdan kum katılmaz! Sadece üretici firma tarafından "kum katılabilir (sand extendable)" olarak belirtilmiş kalın dolgu (base) şaplarına kum eklenmelidir (Örn: Ardex K39, Weber Floor 4320). İnce katmanlar için üretilmiş (LVL 1010 gibi) bir şapa kum eklerseniz, malzemenin yayılım (akışkanlık) özelliği tamamen kaybolur ve zemin düzleşmez.
Eklenecek Kumun Özellikleri Nasıl Olmalıdır?
İnşaatlarda kullanılan sıradan dere kumu veya sıva kumu akıllı şapa kesinlikle katılamaz! Çünkü dere kumunun içinde kil, toprak ve yıkanmamış tozlar bulunur. Bu pislikler, akıllı şapın içindeki hassas kimyasalları anında bozar ve şapın donmasını engeller. Eklenecek kum mutlaka şu özelliklerde olmalıdır:
- Yıkanmış ve Fırınlanmış: İçinde sıfır nem ve sıfır toprak olmalıdır.
- Kuvars (Silis) Yapıda: Sertliği yüksek, kristalize kuvars kumu olmalıdır.
- Doğru Boyut (Fraksiyon): Dökülecek şapın kalınlığına göre, genellikle 0.5 - 1.2 mm veya 1.0 - 3.0 mm kalınlığında granüller kullanılmalıdır. İnce toz kum işe yaramaz.
Doğru Kum Karışım Oranı Nedir?
Üretici standartlarına göre, akıllı şap tozunun ağırlığının maksimum %30'u oranında kum eklenebilir. Daha fazlası şapın bağlayıcılığını (çimento/polimer oranını) çok düşüreceği için şapı zayıflatır.
Örnek Formül: 25 kg'lık 1 torba akıllı şapa + Maksimum 7.5 kg (veya 8 kg) yıkanmış kuvars kumu eklenir.
Karışım Sırası: Kovaya önce doğru oranda su konur, sonra akıllı şap tozu dökülür ve mikserle karıştırılmaya başlanır. Şap kıvamını bulmaya başladığında, mikser dönerken yavaş yavaş kuvars kumu ilave edilir ve homojen olana kadar 2 dakika karıştırılır.
Kuvars Kumu Eklemenin Avantajları
- Çatlama Direnci: İri kum taneleri, çimentonun kuruma esnasındaki büzülme (rötre) gerilimini absorbe eder (tıpkı betondaki mıcır gibi) ve kalın dökümlerde çatlamayı önler.
- Maliyet Düşüşü: Kuvars kumunun kilosu akıllı şapın kilosuna göre çok daha ucuzdur. Karışıma %30 kum eklemek, toplam hacmi artırarak malzeme maliyetini ciddi oranda aşağı çeker.
- Basınç Mukavemeti: Silis kumunun kendi fiziksel sertliği (Mohs sertlik derecesi) yüksek olduğu için, şapın genel ezilme ve basınç mukavemeti artar.
Uygulama Sonrası Yüzey Dokusu
İçine dışarıdan kum eklenmiş bir akıllı şap döküldüğünde, yüzeyi asla saf şap kadar "cam gibi" ayna pürüzsüzlüğünde olmaz. Kuruduğunda hafif pütürlü, kumlu (mat) bir doku bırakır. Eğer üzerine seramik yapılacaksa bu doku mükemmeldir (yapıştırıcı iyi tutunur). Ancak üzerine LVT veya ince PVC yapılacaksa, bu kumlu şap kuruduktan sonra, üzerine son kat olarak 2 mm kalınlığında saf (kumsuz) ince akıllı şap dökülerek zemin "camlanmalıdır".
